جراحی ضایعات پاتولوژیک دهان و صورت

جراحی ضایعات پاتولوژیک دهان یک روش درمانی تخصصی برای رفع کیست‌ها، تومورهای خوش‌خیم و بدخیم، و سایر ضایعات ناحیه فک و دهان است. این ضایعات که ممکن است در دهان و فک ظاهر شوند، نیاز به درمان فوری توسط متخصصین دارند. احتمالا با کیست‌های دهانی آشنا هستید و شاید در مورد آن‌ها شنیده‌اید. این کیست‌ها، ضایعات و حتی تومورها می‌توانند مشکلات جدی‌ در دهان و فک ایجاد کنند. در کلینیک‌های تخصصی، انواع مختلف جراحی برای رفع این ضایعات و بهبود وضعیت بیمار انجام می‌شود. برای آشنایی بیشتر با این روش درمانی تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.

علائم ضایعات دهان و دندان چیست؟

علاوه بر احساس ایجاد غده در ناحیه فک و صورت، ممکن است فرد درد را نیز تجربه کند. علاوه بر این، بی حسی در لب نیز از علائم دیگر وجود این مشکلات است.

وجود ترشحات در ناحیه دهان از دیگر علائم وجود تومور در سطح دهان هستند.

همچنین ممکن است در ناحیه فک، دهان و یا صورت، تورم حس شود.

در صورتی که علائمی مشاهده می‌کنید، بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا با انجام مطالعه دقیق و آزمایشات مورد نیاز، نوع ضایعه بررسی شود و بهترین روش درمانی برای شما انتخاب شود. رشد بیش از حد تومور دهانی بدخیم نیاز به پرتودرمانی و شیمی درمانی خواهد داشت.

انواع ضایعات دهان، فک و صورت

• کیست‌های ناحیه دهان، فک و صورت
• تومورهای خوش‌خیم و بدخیم در ناحیه دهان، فک و صورت
• ضایعات با منشا غدد بزاقی
• ضایعات با منشا عروقی
• ضایعات با منشا وزیکولو بولوس
• ضایعات عفونی

کیست‌های ناحیه دهان، فک و صورت

منشأ این نوع ضایعات می‌تواند ادنتوژنیک (دندانی) یا تکاملی باشد. تشخیص سریع این ضایعات ضروری است و بیمار باید به‌سرعت تحت درمان قرار گیرد. در صورت عدم درمان به‌ موقع، این ضایعات می‌توانند گسترش یافته و منجر به تخریب استخوان‌های ناحیه و حتی شکستگی آن‌ها شوند، که نه‌ تنها عملکرد ناحیه را مختل می‌کند، بلکه زیبایی فرد را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. توجه به این نکته بسیار مهم است که عدم درمان به‌موقع ممکن است باعث بروز تغییرات بدخیم و سرطانی شدن کیست‌ها شود.

تومورهای خوش‌خیم و بدخیم در ناحیه دهان، فک و صورت

تومورهای موجود در ناحیه فک و صورت می‌توانند منشاء ادنتوژنیک یا غیر ادنتوژنیک داشته باشند. این تومورها، چه خوش‌خیم و چه بدخیم، نیاز به تشخیص به‌موقع دارند تا درمان سریعا آغاز شود. تومورهای خوش‌خیم مانند آملوبلاستوما ممکن است با سرعت در ناحیه فک و صورت رشد کرده و به ساختارهای مجاور آسیب برسانند و آنها را تخریب کنند.

تومورهای بدخیم علاوه بر تخریب ساختارهای مجاور، توانایی تهاجم به نواحی دور دست (متاستاز) را نیز دارند و ممکن است غدد لنفاوی ناحیه‌ای، ریه‌ها، کلیه‌ها، کبد و حتی مغز را درگیر کنند. درمان سریع این مشکلات باعث می‌شود که درمان با تهاجم کمتر و پیش‌آگهی بهتری انجام شود. اگر بیمار به‌موقع برای درمان تومورهای سرطانی مراجعه نکند، ممکن است علاوه بر جراحی نیاز به استفاده از رادیوتراپی یا شیمی‌درمانی نیز باشد.

ضایعات با منشا غدد بزاقی

این نوع ضایعات ممکن است به دلایل زیر ایجاد شوند:

• ویروس‌ها و باکتری‌ها که موجب عفونت و التهاب در ناحیه غدد بزاقی می‌شوند.
• کیست‌ها و تومورهایی که در غدد بزاقی تشکیل می‌شوند.
• انسداد، که عامل شایع آن سنگ‌های غدد بزاقی است.

ضایعات با منشا عروقی

این ضایعات به دو دسته تقسیم می‌شوند: همانژیوم نوزادی (infantile hemangioma) و ناهنجاری‌های عروقی (vascular malformation). همانژیوم نوزادی، همان‌طور که از نام آن پیداست، معمولا در زمان تولد یا بلافاصله پس از تولد در نوزادان مشاهده می‌شود و بیشتر در ناحیه سر و گردن دیده می‌شود.

این ضایعات رشد سریعی دارند ولی پسرفت آن‌ها آهسته است و معمولا تغییرات عمده‌ای در استخوان‌ها و بافت نرم صورت ایجاد نمی‌کنند. آن‌ها بیشتر باعث تغییر رنگ در ناحیه حضورشان می‌شوند که شدت رنگ به عمق ضایعه در زیر پوست بستگی دارد. این ضایعات معمولا تا سن ۱۲ سالگی به‌طور خودبه‌خودی بهبود می‌یابند، اما در صورت ایجاد اختلال، انسداد، زخم یا خون‌ریزی مکرر می‌توان از روش‌هایی مانند تزریق کورتون، لیزر CO2 یا جراحی استفاده کرد.

ناهنجاری‌های عروقی (vascular malformation) انواع مختلفی دارند که می‌توانند تغییرات قابل‌توجهی در ساختار صورت ایجاد کنند و باید از سایر ضایعات تمایز داده شده و به‌موقع درمان شوند.

برای درمان این ضایعات، علاوه بر جراحی، روش‌های درمانی مختلفی مانند لیزر PDL، RF، CO2 و اسکلروتراپی وجود دارد.

ضایعات وزیکولو بولوس

عامل اصلی بروز این نوع ضایعات معمولا ویروس‌ها، مانند ویروس هرپس، هستند که ضایعاتی در ناحیه لب یا دهان ایجاد می‌کنند. همچنین، مشکلات خودایمنی نیز می‌توانند منجر به تشکیل ضایعات وزیکولوبولوز مانند پمفیگوس، پمفیگویید یا لیکن پلان شوند. اولین خط درمان این ضایعات، استفاده از کورتون‌ها به‌صورت موضعی یا سیستمیک است.

ضایعات عفونی ناحیه فک و صورت

این نوع ضایعات ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند، از جمله عفونت‌های دندانی، مصرف مزمن برخی داروها از جمله بیس فسفونات های وریدی، و یا سابقه درمان رادیوتراپی. همچنین، بیماران دیابتی یا افرادی که سطح ایمنی ضعیف دارند (مانند افرادی که مداوم کورتیکوستروئید مصرف می‌کنند یا مبتلا به ایدز هستند)، دارای ریسک بالاتری برای ابتلا به عفونت‌ها هستند.

این نوع ضایعات نیز باید به سرعت توسط جراح فک و صورت تشخیص داده و درمان جراحی شوند، زیرا تأخیر در این موارد ممکن است به انسداد راه هوایی و در نتیجه منجر به مرگ شود.

درمان ضایعات پاتولوژیک دهان، فک و صورت

ضایعات پاتولوژیک در فک، اگر کیست‌های کوچک باشند، ممکن است نیاز به درمان فوری نداشته باشند. با این حال، حتما باید به یاد داشته باشید که بهتر است به سرعت برای درمان آنها اقدام کنید تا به مشکلات جدی‌تری منجر نشوند.

1. مصرف آنتی‌بیوتیک یا تخلیه چرک

استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها برای درمان ضایعات عفونی معمولی است، اما در صورت لزوم، جراح، بافت عفونی را تخلیه یا به‌ طور کامل برمی‌دارد. 

2. جراحی

اگر ضایعات به شکل تومور ایجاد شوند، متخصص باید نوع آن را تشخیص دهد. اگر تومور بدخیم باشد، نیاز به جراحی ضایعات پاتولوژیک دهان دارد. در عمل جراحی، معمولا قسمتی از بافت سالم نیز برداشته می‌شود و احتمال برداشتن قسمتی از فک نیز وجود دارد.

سوالات متداول

سخن پایانی

جراحی ضایعات پاتولوژیک دهان و صورت به عنوان روش اصلی درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، به ویژه در مواردی که ضایعه قابلیت بدخیمی دارد یا به مشکلات جدی مانند درد شدید، انسداد، یا خطرات سلامتی مانند انتقال به دیگر اعضا (متاستاز) می‌انجامد. جراحی این ضایعات به منظور برداشتن بافت‌های آسیب دیده، تخلیه کیست‌ها، یا حتی برداشتن قسمت‌های از بیماری‌های خوش‌خیم و بدخیم صورت می‌گیرد. این روش عموما با هدف بهبود عملکرد و زندگی کیفی بیمار، همچنین جلوگیری از تخریب بافت‌های سالم اطراف ضایعه انجام می‌شود.