جراحی ریشه دندان یا اپیکوکتومی یک روش جراحی است که در برخی حالات برای درمان مشکلات ریشه دندان استفاده میشود. اگر عفونت ریشه دندان غیرقابل ترمیم باشد، دندانپزشک ممکن است تصمیم بگیرد تا ریشه دندان را جراحی کند. برای آشنایی بیشتر با این روش جراحی، تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
جراحی ریشه دندان به چه دلیل انجام میشود؟
جراحی ریشه دندان یا اپیکوکتومی معمولا در مواردی که درمان ریشه دندان با روشهای دیگر مانند عصب کشی ناموفق بوده است، یا وجود عفونت در این ناحیه باعث شده است که ریشه دندان بهطور کامل درمان نشود، انجام میشود. این روش ممکن است در شرایط زیر استفاده شود:
- وجود عفونت در اطراف ریشه دندان که با سایر روشهای درمانی قابل درمان نباشد
- آسیبهای شدید به ریشه دندان به دلیل ضربه یا تروما
- وجود تودههای برآمده مانند کیست در ناحیه ریشه دندان
- فرسایش شدید ریشه دندان
- وجود ساختارهای اضافی یا غیرعادی در ناحیه ریشه دندان که منجر به مشکلات درمانی و عدم موفقیت در درمان میشوند.
تشخیص و نیاز به جراحی ریشه دندان باید توسط یک متخصص دندانپزشکی، معمولا یک پریودنتیست، انجام شود. این متخصص پس از بررسی و ارزیابی وضعیت ریشه دندان، تصمیم مناسب را برای درمان آن خواهد گرفت.
بیشتر بخوانید: دندان نهفته چیست و چه علائمی دارد؟
تفاوت بین عصبکشی و جراحی ریشه دندان (اپیکوکتومی) چیست؟
عصبکشی و جراحی ریشه دندان (اپیکوکتومی) دو روش درمانی متفاوت برای مشکلات ریشه دندان هستند که در شرایط مختلف انجام میشوند.
عصب کشی (درمان کانال ریشه دندان)
عصبکشی یک روش غیر جراحی است که در مواردی که ریشه دندان آسیب دیده باشد، عفونت وجود داشته باشد یا درد شدید ایجاد کند، انجام میشود.
در این روش، عصب و بافتهای مربوطه درون ریشه دندان تخلیه و حذف میشوند و سپس ریشه دندان پر میشود تا از ورود باکتریها جلوگیری شود.
عصب کشی معمولا توسط دندانپزشک عمومی یا متخصص اندودنتیست (Endodontist) انجام میشود.
جراحی ریشه دندان (اپیکوکتومی)
اپیکوکتومی معمولا در مواردی که روشهای عصب کشی قبلی نتوانستهاند مشکل ریشه دندان را حل کنند، یا وجود تودههای کیست مانند در ناحیه ریشه دندان باشد، انجام میشود.
در این روش، پزشک ریشه دندان را جراحی کرده و ناحیه متخلخل یا آلوده را ترمیم میکند. اپیکوکتومی عموما توسط جراح دندانپزشکی یا پریودنتیست (periodontist) انجام میشود.
چه افرادی کاندید اپیکوکتومی یا جراحی ریشه دندان هستند؟
بنا به دلایلی دندانپزشک جراحی ریشه دندان ا انجام میدهد که رایجترین آن، درمان دندانی است که عصب کشی شده است. در بیشتر موارد عصب کشی تا آخر عمر ماندگار خواهد بود، اما برخی مواقع دندان به خوبی درمان نشده و دوباره دچار عفونت میشود. دندانپزشک از جراحی اپیکوکتومی برای برداشتن بافت آسیب دیده به منظور حفظ دندان و عدم نیاز به کشیدن دندان، استفاده میکند.
دلایل مختلفی ممکن است منجر به نیاز به قطع انتهای ریشه دندان شود، از جمله:
- برداشتن رسوبات کلسیم از ناحیه عصب کشی
- کشف و درمان مشکلاتی که در تصاویر اشعه ایکس قابل مشاهده نیستند
- درمان شکستگیهای دندان
- درمان دندانی که دارای چندین ریشه است و روش دیگری برای درمان آن وجود ندارد
- درمان تحلیل استخوانی که موجب لق شدن دندان شده است
- برداشتن ریشهای که سوراخ دارد
مراحل انجام جراحی ریشه دندان چگونه است؟
مراحل انجام اپیکوکتومی به شرح زیر است:
معاینه اولیه و تصویربرداری
دکتر کاوندی، پیش از عمل جراحی، با استفاده از عکسهای رادیوگرافی یا سایر روشهای تصویربرداری، ناحیه ریشه دندان را مورد بررسی قرار میدهد تا ساختار و مشکلات آن را تشخیص دهد.
آماده سازی و بیهوشی بیمار
قبل از جراحی، ناحیه مورد نظر کاملا تمیز میشود و بیحسی موضعی مانند تزریق موضعی اعمال میشود تا بیمار در ناحیه جراحی احساس درد و ناراحتی ننماید.
برش و دسترسی به ریشه
متخصص جراح لثه با ایجاد یک برش کوچک در لثه و بافتهای محل تعیین شده برای عمل جراحی، به ناحیه ریشه دندان دسترسی مییابد.
جراحی ریشه دندان
دندانپزشک متخصص با استفاده از ابزارهای جراحی، قسمت آسیب دیده یا آلوده از ریشه دندان را برداشته و آن ناحیه را تمیز میکند. سپس ریشه دندان با دقت بریده و ترمیم میشود.
ترمیم و بخیه محل جراحی
پس از جراحی، ریشه دندان ترمیم میشود و به طور معمول، بافت بریده شده لثه با استفاده از بخیه و مواد مناسب به درستی ترمیم میشود.
دوره نقاهت و بهبودی
پس از عمل، دکتر فرشید کاوندی شما را راهنمایی خواهد کرد تا به درستی به مراقبت و بهبودی پس از جراحی بپردازید. این شامل مراقبت از ناحیه جراحی، مصرف منظم داروهای تجویز شده، پیروی از رژیم غذایی مناسب و رعایت دقیق بهداشت دهان و دندانها میشود.
آیا جراحی ریشه دندان درد دارد؟
معمولا اپیکوکتومی با بیهوشی موضعی انجام میشود، همچنین دندانپزشک ممکن است از داروهای ضد درد موضعی یا سیستمیک (خوراکی/تزریقی) استفاده کند. این اقدامات به کاهش درد و عدم توجه به جراحی کمک میکنند.
پس از جراحی، ممکن است در ناحیه جراحی حساسیت، درد و تورم موقتی احساس شود. متخصص معالج ممکن است داروهای ضد التهاب و ضد درد را برای شما تجویز کند تا این عوارض را کاهش دهد.
به طور معمول، بعد از چند روز، افراد بهبودی و کاهش درد را تجربه میکنند. در صورت تجربه درد شدید، خونریزی یا علائم غیرطبیعی دیگر، توصیه میشود به سرعت با دندانپزشک خود مشورت کنید.
سوالات متداول
دوره بهبودی پس از جراحی معمولا حدود یک هفته طول میکشد. با این حال، بیشتر بیماران میتوانند طی ۲ تا ۳ روز پس از جراحی به فعالیتهای روزمره خود بازگردند.
اپیکوکتومی برای گروههای زیر توصیه نمیشود:
زنان باردار
افرادی که دچار اختلالات انعقادی خون یا دیابت کنترل نشده هستند
بیمارانی که عفونتهای دندانی فعال یا گسترده دارند
افرادی که نقص سیستم ایمنی دارند
در مواردی که موقعیت دندان به گونهای است که دسترسی به آن در حین عمل دشوار یا غیرممکن است
بدون شک، دندانپزشکانی که فقط دوره عمومی خود را گذراندهاند، نمیتوانند عمل اپیکوکتومی را انجام دهند. این جراحی توسط متخصصانی که به طور تخصصی در درمان ریشه تخصص دارند، انجام میشود. همچنین، جراحان فک و صورت نیز برای انجام این جراحی آموزش دیدهاند.
سخن پایانی
جراحی ریشه دندان (اپیکوکتومی) یک روش موثر برای درمان عفونتها و مشکلات ریشه دندان است که با بیهوشی موضعی انجام میشود. پس از جراحی ممکن است درد و تورم موقتی ایجاد شود که با داروهای تجویز شده توسط دندانپزشک قابل کنترل است. اغلب افراد پس از چند روز بهبود مییابند. در صورت بروز علائم غیر طبیعی مانند درد شدید یا خونریزی، باید سریعا با دندانپزشک تماس گرفت. اپیکوکتومی به حفظ دندان و جلوگیری از عفونتهای بیشتر کمک میکند.
