تغذیه بعد از جراحی فک و رعایت رژیم غذایی بعد از جراحی اهمیت زیادی دارد و میتواند به سریعتر شدن روند بهبودی کمک کند. در این بازه زمانی، انتخاب غذاهایی که به راحتی قابل خوردن هستند و فشار زیادی به فک وارد نمیکنند، بسیار مهم است. به دلیل محدودیت در حرکت فک و جویدن، بهتر است از غذاهای نرم و مغذی استفاده کنید که هضم آسانی دارند. در این مقاله به بررسی بهترین گزینههای غذایی برای دوران نقاهت جراحی فک و نکات ضروری برای حفظ سلامتی میپردازیم.
اهمیت رعایت رژیم غذایی بعد از جراحی فک
رعایت رژیم غذایی بعد از جراحی فک به طور قابل توجهی در روند بهبودی بیمار تاثیر میگذارد. این رژیم به دلیل کمک به کاهش فشار بر فک و جلوگیری از ایجاد عوارض ناشی از آسیب به فک در طول دوران نقاهت، بسیار ضروری است. مصرف مواد غذایی نرم و مغذی به حفظ تغذیه مناسب و تقویت سیستم ایمنی بدن کمک میکند. همچنین، مصرف آب و مایعات کافی میتواند به جلوگیری از خشکی دهان و مشکلات مرتبط با آن کمک کند. استفاده از مواد غذایی با محتوای کمچرب و کمنمک نیز از بروز التهاب و تورم در ناحیه جراحی پیشگیری میکند.
بیشتر بخوانید: عفونت بعد از جراحی فک و درمان آن
تغذیه بعد از جراحی فک باید به چه صورت باشد؟
همانطور که در ابتدای این مطلب ذکر شد، رعایت رژیم غذایی در روزهای اولیه بعد از جراحی فک و صورت از اهمیت بالایی برخوردار است. در این دوران، بیمار قادر به خوردن غذا به طور معمول نخواهد بود و غذا خوردن برای او سخت و دشوار است. در ساعتهای ابتدایی پس از جراحی، زمانی که بیمار به هوش میآید، مصرف تنها آبمیوههای طبیعی توصیه میشود تا فشار کمتری بر فک وارد شود و از مشکلات و بروز عوارض جراحی فک جلوگیری شود.
تغذیه پس از عمل جراحی فک در بیمارستان
بعد از جراحی فک، بیمار بر اساس نظر پزشک ممکن است به مدت یک تا سه روز در بیمارستان بستری شود. در این مدت، داروهای مسکن و ضد تهوع (در صورت نیاز)، آنتی بیوتیکها، استروئیدها و مایعات از طریق ورید و سرم به بیمار تزریق میشود. در روزهای نخست پس از جراحی، به دلیل عدم توانایی در جویدن غذا و التهاب ناشی از بیهوشی و عمل، رژیم غذایی مایعاتی همچون آب، آبمیوه، آب گوشت، فرنی و مشابه آن برای بیمار تجویز میشود. این رژیم غذایی ممکن است تا دو هفته اول بعد از جراحی ادامه داشته باشد.
تغذیه یک هفته بعد از جراحی فک
هفته اول بعد از جراحی برای بیمار چالش برانگیزترین زمان است. در این دوره، صورت بیمار متورم و سخت شده و دهان به سختی باز میشود. به همین دلیل، برای کمک به استراحت فک و کاهش تورم، بیمار تنها باید از مایعات شفاف مانند آب گوشت، آب مرغ و آبمیوههای طبیعی مصرف کند. این مایعات باید با استفاده از سرنگ بزرگ یا قاشق پلاستیکی (برای راحتی بیشتر) مصرف شوند. همچنین، غذاهایی که به راحتی به مایع تبدیل میشوند، میتوانند با استفاده از مخلوطکن یا غذاساز به شکلی روان تبدیل شوند. در این دوران، مصرف مکملهای غذایی مانند پودر Ensure (که حاوی 28 ویتامین ضروری، مواد معدنی، آنتیاکسیدانها و سلنیوم است) نیز میتواند تحت نظر پزشک به بهبود روند نقاهت کمک کند.
تغذیه از هفته دوم تا ششم پس از جراحی فک
در این مدت، بیمار میتواند غذاهای بیشتری را به رژیم غذایی خود اضافه کند. با این حال، غذاهای انتخابی باید نرم بوده و نیاز به جویدن کمی داشته باشند. در هفته دوم پس از جراحی، بیمار میتواند غذاهای نرم مانند تخم مرغ آب پز، پوره سیبزمینی، ماکارونی، کدو تنبل، ماهی و کته را با استفاده از قاشق یا چنگال کوچک مصرف کند. برخی از بیماران ممکن است تا هفته سوم قادر به مصرف این غذاها نباشند. این غذاها به دلیل بافت نرم و مرطوب، به راحتی با چنگال یا قاشق له میشوند.
از هفته سوم به بعد، با افزایش توانایی فک، بیمار میتواند بیشتر غذاها را به آرامی بجود. با این حال، برخی مواد غذایی مانند مرغ و گوشت باید خرد یا چرخ شوند تا قابل مصرف باشند. در نهایت، از هفته چهارم تا ششم، جویدن برخی غذاها آسانتر میشود و بیمار قادر به مصرف انواع بیشتری از غذاها است. اما اگر جراحی شامل فک بالا یا هر دو فک باشد، ممکن است بیمار همچنان قادر به جویدن برخی غذاها نباشد و تا چند ماه بعد از جراحی مجبور به مصرف غذاهای نرم و مایع باشد.
تغذیه در هفتههای هفتم تا دوازدهم پس از جراحی ارتوگناتیک
در هفتههای هفتم تا دوازدهم بعد از جراحی، بیمار بهبود قابل توجهی پیدا کرده و قادر است از رژیم غذایی متنوعتری استفاده کند. با این حال، باید از مصرف غذاهای سفت، ترد (مثل آجیل) یا غذاهای نیازمند جویدن زیاد (مثل استیک) و همچنین از خوردن میوهها و غذاهای گازدار پرهیز کند.
تغذیه سه ماه پس از جراحی فک
در این زمان، استخوانهای فک تقریبا به طور کامل بهبود یافتهاند و بیمار میتواند به راحتی و به طور عادی غذا بخورد.
کدام غذاها بعد از جراحی فک ممنوع است؟
بعد از جراحی فک و صورت، برای جلوگیری از عوارض و سریعتر شدن روند بهبودی، بهتر است از مصرف برخی غذاها و نوشیدنیها خودداری کنید.غذاهایی که باید از مصرف آنها خودداری کنید عبارتند از:
- از مصرف نوشیدنیهای خیلی سرد یا گرم خودداری کنید.
- از خوردن غذاهای ادویهدار که ممکن است باعث تحریک و التهاب شوند، پرهیز کنید.
- از مصرف داروهای گیاهی و داروهایی مانند آسپرین که موجب رقیق شدن خون میشوند، اجتناب کنید.
- نوشیدنیهای گازدار مانند نوشابه را مصرف نکنید.
- مصرف نمک را به حداقل برسانید زیرا میتواند تورم و کبودی را تشدید کند.
- از نوشیدن آب مرکبات اسیدی مانند پرتقال و گریپفروت که ممکن است باعث تحریک شوند، خودداری کنید.
- از خوردن غذاهایی مانند سیب، بادامزمینی، سایر آجیلها، ذرت بوداده، پیتزا، چوبشور، گوشتهای سفت، لوبیای سبز و کرفس که نیاز به جویدن زیادی دارند، پرهیز کنید.
- از مصرف خوراکیهای چسبنده مانند کراکر و چیپس، نان تست، میوههای با پوست سفت و دانهدار، و میوههای خشک اجتناب کنید.
- نوشیدنیهای الکلی، کافئین، بیسکویت و شیرینیجات نیز باید از رژیم غذایی شما حذف شوند.
- کشیدن سیگار و مصرف دخانیات میتواند بهبودی را به تأخیر بیندازد، بنابراین باید از آنها خودداری کنید.
بیشتر بخوانید: مدت زمان جوش خوردن فک بعد از جراحی چقدر است؟
استفاده از سرنگ گاواژ بعد از جراحی فک
بعد از جراحی ارتوگناتیک یا جراحی فک، بیماران به مدت کوتاهی قادر به جویدن و خوردن غذا به طور معمول نیستند. در این شرایط، پزشکان استفاده از سرنگ گاواژ را برای تغذیه توصیه میکنند. این نوع سرنگها مخصوص بیماران جراحی فک طراحی شدهاند و به دلیل اعمال کمترین فشار بر نواحی جراحی شده، گزینه مناسبی برای تغذیه در دوران نقاهت هستند. استفاده از این سرنگها تا یک هفته بعد از جراحی ادامه دارد، اما برای بیمارانی که جراحی هر دو فک به صورت همزمان انجام شده و فکهایشان با کش یا سیم بسته شده است، این مدت زمان طولانیتر است. بعد از گذشت چند روز و بهبود نسبی، بیمار میتواند به تدریج از قاشق و لیوانهای پلاستیکی برای مصرف غذا و نوشیدنی استفاده کند. همچنین، تعداد کمی از بیماران پس از جراحی فک دچار مشکلات موقتی در بلع میشوند که در مدت زمان کوتاهی بهبود مییابد.
سخن پایانی
در پایان، رعایت رژیم غذایی مناسب بعد از جراحی فک نقش بسیار مهمی در بهبود سریع و کاهش عوارض دارد. از روزهای اول تا بازگشت به رژیم غذایی عادی، مصرف غذاهای نرم و مایعات و پرهیز از غذاهای سخت و ادویهدار، به تسکین درد و التهاب کمک میکند. همچنین، با مشورت پزشک و پیگیری دقیق دستورات تغذیهای، میتوانید فرآیند بهبودی را به بهترین شکل طی کنید و به سرعت به زندگی روزمره بازگردید.
سوالات متداول
بله، تغذیه مناسب میتواند به کاهش تورم کمک کند. مصرف مواد غذایی ضد التهابی مانند ماهیهای چرب، آووکادو و سبزیجات برگ سبز میتواند به تسکین التهاب و تورم ناحیه جراحی شده کمک کند.
در روزهای اول بهبودی، بهتر است از مصرف غذاهای شیرین و دسرها خودداری کنید، زیرا این غذاها ممکن است به افزایش التهاب کمک کنند و فرآیند بهبودی را کند نمایند. همچنین، مصرف زیاد شیرینیها میتواند منجر به افزایش وزن ناخواسته در دوران نقاهت شود.
بعد از جراحی فک، ورزشهای سنگین و فشار به بدن باید تا زمانی که پزشک مجاز میسازد، به تاخیر بیفتد. رژیم غذایی باید از مواد مغذی برای بازسازی انرژی بدن و بهبود سریع استفاده کند. در این دوران، تغذیه مناسب بهویژه از نظر پروتئینها، ویتامینها و مواد معدنی بسیار اهمیت دارد.
